W Fundacji rozpoczęła się niezwykła artystyczna i międzypokoleniowa przygoda! „Betlejem na Śląsku” to projekt, w którym tradycja Bożego Narodzenia spotyka się z kulturą naszego regionu, sztuką, rękodziełem i – przede wszystkim – z drugim człowiekiem.

Przez kolejne miesiące dzieci, młodzież oraz seniorzy, będą wspólnie poznawać śląskie dziedzictwo, zdobywać nowe umiejętności i własnymi rękami tworzyć elementy wyjątkowej świątecznej przestrzeni. Zwieńczeniem pierwszego roku projektu będzie „Małe Betlejem” – miejsce, w którym mieszkańcy obejrzą efekty pracy uczestników, poczują wyjątkową atmosferę Bożego Narodzenia i jednocześnie odkryją na nowo bogactwo śląskich tradycji.

Projekt został pomyślany znacznie szerzej niż jako cykl zajęć artystycznych. Jego ważnym celem jest spotkanie pokoleń, przekazywanie tradycji, budowanie więzi, rozwijanie kreatywności oraz poczucia sprawczości. Każda z pracowni dokłada do wspólnego dzieła własną, niepowtarzalną część.

 

Gwiazda Betlejemska nabiera blasku

Szczególnie efektownie rozwijają się zajęcia w pracowni szkła artystycznego. To tutaj uczestnicy poznają tajniki pracy ze szkłem witrażowym – od projektu, poprzez dobór odpowiednich fragmentów szkła, ich cięcie i szlifowanie, aż po łączenie poszczególnych elementów w większą całość.

Nie są to jednak ćwiczenia wykonywane jedynie „do szuflady”. Każdy etap prowadzi do konkretnego celu – stworzenia dużych, dekoracyjnych elementów przyszłego „Betlejem”.

 

Pierwszy ważny efekt już jest!

Uczestnikom udało się wykonać główną część witrażowej Gwiazdy Betlejemskiej. Kolorowe kawałki szkła zaczynają układać się w symbol, który od wieków prowadzi ludzi ku Betlejem.

Co więcej, praca jednej grupy została już połączona z pracą kolejnej. Podczas warsztatów stolarsko-modelarskich przygotowano wzmocnienie gwiazdy z drewnianej sklejki.

Właśnie tutaj najlepiej widać ideę całego przedsięwzięcia – jedna pracownia potrzebuje drugiej, a wspólny efekt powstaje dzięki współpracy wielu.

Docelowo witraże, w tym Gwiazda Betlejemska i inne dekoracyjne elementy, mają stać się częścią dużej szopki bożonarodzeniowej i – odpowiednio podświetlone – nadawać całej przestrzeni wyjątkowego blasku.

 

 

Drewno, które staje się częścią Betlejem

Dużo dzieje się również podczas warsztatów stolarsko-modelarskich. Uczestnicy poznają narzędzia, techniki obróbki drewna i zasady bezpiecznej pracy, a jednocześnie uczą się myślenia projektowego – od pomysłu i szkicu aż po wykonanie gotowego elementu.

To właśnie w tej pracowni powstaną kolejne części wielkoformatowej stajenki, modele postaci, zwierząt i konstrukcje potrzebne do prezentacji innych prac.

Co szczególnie ważne, projekt zakłada również wykorzystanie części materiałów pochodzących z rozbiórki starego śląskiego familoka. Dzięki temu stajenka będzie niosła dodatkowe znaczenie: Betlejem powstające na Śląsku zostanie symbolicznie zbudowane także z fragmentów śląskiego domu. To piękne połączenie tradycji, lokalnej historii i idei ponownego wykorzystywania materiałów.

 

 

W Fundacji terkocą maszyny do szycia

Dzięki projektowi w Fundacji słychać również charakterystyczny dźwięk pracujących maszyn – bowiem na dobre rozpoczęły się warsztaty krawieckie.

Uczestnicy poznają podstawy krawiectwa, właściwości materiałów, uczą się tworzenia wykrojów, zdejmowania miary i oczywiście szycia na maszynie. Wszystko po to, aby zdobyte umiejętności również znalazły swoje wykorzystanie we wspólnym „Betlejem”.

 

Jednym z najważniejszych zadań będzie przygotowanie strojów inspirowanych tradycyjnym ubiorem śląskim, które następnie zaprezentują się na postaciach szopki.

Dzięki temu postacie znane z betlejemskiej opowieści otrzymają szczególny, lokalny charakter. Chcemy tym samym pokazać, że wielka historia Bożego Narodzenia może zostać opowiedziana także językiem naszej małej ojczyzny – jej kolorów, materiałów, wzorów i zwyczajów.

 

Poznajemy Śląsk

Nie wszystkie zajęcia wymagają szlifierki, piły czy maszyny do szycia. Równie ważną częścią projektu są warsztaty kulturoznawcze.

 Dzieci, młodzież i dorośli są podczas nich wprowadzani w historię, kulturę i tradycje naszego regionu. Poznają śląskie zwyczaje, język, ubiór, lokalne historie oraz to, w jaki sposób Boże Narodzenie przeżywano dawniej w śląskich rodzinach.

Ta wiedza będzie później bardzo potrzebna, ponieważ uczestnicy zajęć pracowni kulturoznawczej będą współtworzyć program „Małego Betlejem”- przygotowywać opisy, ciekawostki i informacje towarzyszące prezentowanym pracom, a także poszukiwać ludzi, artystów i grup, którzy pielęgnują lokalne tradycje.

Chcemy, aby uczestnicy nie tylko dowiedzieli się czegoś o Śląsku, ale przede wszystkim poczuli, że jego kultura jest także ich dziedzictwem – czymś, co warto znać, chronić i przekazywać dalej.

 

Jedno dzieło, wiele pracowni i wiele pokoleń

„Betlejem na Śląsku” pokazuje, że sztuka może stać się przestrzenią prawdziwego spotkania.

Ktoś wycina drewno. Ktoś inny szlifuje kawałki kolorowego szkła. Przy kolejnym stole pracuje maszyna do szycia. Jeszcze gdzie indziej trwa rozmowa o śląskich zwyczajach i historii.

Każda z tych osób wykonuje inne zadanie, ale wszyscy zmierzają do jednego celu.

I właśnie dlatego w projekcie tak ważna jest obecność różnych pokoleń. Młodsi mogą wnosić swoją energię, świeże spojrzenie i znajomość nowych technologii. Starsi – doświadczenie, pamięć i historie, których nie znajdziemy w żadnym podręczniku.

W ten sposób tradycja nie jest czymś zamkniętym w muzealnej gablocie. Zaczyna żyć z ludźmi.

 

Sięgamy po inspiracje

Projekt nie kończy się jednak na pracy w naszych fundacyjnych pracowniach. Chcemy także poznawać ludzi, miejsca i dzieła, które mogą stać się dla uczestników inspiracją.

 

Dlatego za nami jest już wyjątkowa wycieczka edukacyjna, podczas której uczestnicy mieli okazję zobaczyć, jak tradycja tworzenia szopek bożonarodzeniowych wygląda poza Śląskiem.

Jednym z ważnych punktów wyjazdu była Kalwaria Pacławska, gdzie uczestnicy odwiedzili klasztor Ojców Franciszkanów. Zakonnicy przybliżyli im historię swojego zakonu oraz opowiedzieli o jego założycielu – św. Franciszku z Asyżu.Było to spotkanie szczególnie związane z tematyką naszego projektu, ponieważ uczestnicy mogli również usłyszeć o franciszkańskiej tradycji tworzenia szopek betlejemskich i o miejscu, jakie opowieść o narodzeniu Chrystusa zajmuje w duchowości franciszkańskiej.

Szczególnym doświadczeniem było poznanie autorów niezwykłych szopek powstających w okolicach Rzeszowa. Spotkanie z ludźmi, którzy nie tylko znają tradycję, ale własnymi rękami nadają jej materialny kształt, pozwoliło spojrzeć na temat Bożego Narodzenia z zupełnie innej perspektywy.

Można było nie tylko oglądać gotowe dzieła, lecz także dowiedzieć się, kto je tworzy, skąd bierze pomysły, jakich materiałów używa i w jaki sposób lokalna kultura wpływa na wygląd poszczególnych szopek.

Takie spotkania są dla naszych uczestników szczególnie wartościowe. Pokazują bowiem, że tradycja może być żywa, twórcza i nieustannie opowiadana na nowo.

Nasze Betlejem dopiero powstaje

Przed uczestnikami projektu jeszcze wiele godzin pracy. Kolejne kawałki szkła, deski, tkaniny, projekty, rozmowy i pomysły będą stopniowo łączyć się w jedną całość.

Ale już dziś widzimy, że „Betlejem na Śląsku” jest czymś więcej niż projektem artystycznym.

 

To spotkanie pokoleń.

To odkrywanie własnych korzeni.

To nauka nowych umiejętności.

To przekazywanie tradycji.

I wreszcie – wspólne tworzenie czegoś, czym będziemy mogli podzielić się z mieszkańcami naszego miasta.

 

Z każdym kolejnym spotkaniem nasze Małe Betlejem nabiera kształtu. A my z ogromną ciekawością patrzymy, jak z pojedynczych kawałków szkła, drewna, materiału i wielu pomysłów rodzi się wspólna świąteczna opowieść – Betlejem naprawdę zakorzenione na Śląsku.

 

Linki stron internetowych miejsc odwiedzanych podczas wycieczki: